Televizyon, tablet ve akıllı telefonlar günlük hayatımızın bir parçası haline geldi. Küçük çocuklar da bu cihazlarla erken yaşta tanışıyor. Ekranlar bazen ebeveynlere nefes alma fırsatı verse de okul öncesi dönemde ekran kullanımının dengeli olması büyük önem taşır. Çünkü bu dönemde çocukların gelişimi için en değerli deneyimler; oyun, hareket ve gerçek insanlarla etkileşimdir.
Ekran kullanımının olası etkileri
- Oyun, hareket ve sohbete ayrılan sürenin azalması
- Dil gelişimi için gerekli karşılıklı etkileşimin azalması
- Uyku düzeninde bozulma, özellikle yatmadan önce ekran kullanıldığında
- Dikkat süresinin kısa uyaranlara alışması
- Ekran kapatıldığında huzursuzluk ve öfke
Sağlık otoritelerinin genel önerileri
Sağlık otoriteleri, küçük çocuklar için ekran süresinin çok sınırlı tutulmasını, özellikle iki yaş altı çocuklarda ekran kullanımından mümkün olduğunca kaçınılmasını önermektedir. Güncel ve yaşa özel öneriler için çocuk doktorunuza danışabilirsiniz.
Sağlıklı ekran alışkanlıkları
- Birlikte izleyin: İçeriği çocuğunuzla birlikte izleyip konuşmak, ekranı etkileşimli bir deneyime dönüştürür.
- Süreyi belirleyin: Ekran süresinin ne zaman başlayıp biteceğini önceden konuşun.
- Yemek ve yatak ekransız: Yemek sırasında ve yatmadan önce ekran kullanmamaya özen gösterin.
- İçeriği seçin: Yaşa uygun, sakin ve eğitici içerikler tercih edin.
- Model olun: Kendi ekran kullanımınızı da gözden geçirin.
Ekranı kapatırken
Ekran süresi bittiğinde yaşanan öfke anları sık görülür. Bitişten birkaç dakika önce hatırlatma yapmak, ekrandan sonra yapılacak keyifli bir etkinliği önceden belirlemek ve tutarlı davranmak geçişi kolaylaştırır.
Ekransız etkinlik önerileri
- Birlikte kitap okumak
- Oyun hamuru, boyama ve yapboz
- Parkta ya da bahçede açık hava oyunları
- Mutfakta basit işlerde yardım
- Müzik eşliğinde dans etmek
- Bloklarla yapılar kurmak
Kreş ve ekran
Kreş seçerken sınıflarda ekranın ne kadar kullanıldığını sormak faydalıdır. İyi bir okul öncesi programında ekran kullanımı sınırlıdır ve çocukların günü oyun, hareket ve etkileşimle geçer.
Esnek ama tutarlı
Bazı günler ekran süresi planladığınızdan uzun sürebilir; bu doğaldır. Önemli olan genel dengenin korunması ve ekranın çocuğun günündeki diğer önemli deneyimlerin yerini almamasıdır.
Aile içinde ortak kurallar
Ekran kurallarının evdeki tüm yetişkinler tarafından aynı şekilde uygulanması, çocuğun kuralları daha kolay benimsemesini sağlar. Büyükanne, büyükbaba ya da bakıcı gibi çocukla vakit geçiren kişilerle de bu kuralları paylaşmak tutarlılığı artırır.
Dil gelişimi için 0-6 yaş dil gelişimi yazımızı, ekransız etkinlik fikirleri için yağmurlu gün etkinlikleri rehberimizi okuyabilirsiniz.
