Yere yatıp ağlamak, bağırmak, tekmelemek ya da eşyaları fırlatmak... Öfke nöbetleri, okul öncesi dönemde pek çok ebeveynin karşılaştığı ve zaman zaman çaresiz hissettiği durumlardır. Bu nöbetler çoğu zaman çocuğun güçlü duygularını henüz kelimelerle ifade edememesinden ve bu duyguları düzenlemeyi öğrenme sürecinde olmasından kaynaklanır.
Öfke nöbetlerinin nedenleri
- Bir isteğin karşılanmaması ya da hayal kırıklığı
- Yorgunluk, açlık ya da uykusuzluk
- Duygularını ifade edecek kelimeleri bulamamak
- Geçişlerde zorlanmak (oyundan eve dönmek gibi)
- Aşırı uyarılmış hissetmek (kalabalık, gürültü)
- Bağımsızlık isteği ile yapabildikleri arasındaki fark
Nöbet anında
- Sakin kalmaya çalışın; sizin sakinliğiniz çocuğun sakinleşmesine yardımcı olur.
- Çocuğun ve çevresindekilerin güvenliğini sağlayın.
- Uzun açıklamalar yapmaktan kaçının; bu anda çocuk sizi dinleyemeyebilir.
- Yanında olduğunuzu hissettirin.
- Nöbetin geçmesini bekleyin.
İstekle ödüllendirmeyin
Öfke nöbeti sırasında çocuğun istediğini yerine getirmek, kısa vadede durumu sakinleştirse de çocuğun bu davranışın işe yaradığını öğrenmesine neden olabilir. Sınırınızı koruyarak ama sevgiyle yaklaşmak daha etkilidir.
Nöbet sonrasında
Çocuk sakinleştikten sonra ona sarılmak ve yaşadığı duyguyu adlandırmak önemlidir: "Çok kızdın, çünkü parktan ayrılmak istemedin." Bu, çocuğun duygularını tanımasına ve bir sonraki sefer onları kelimelerle ifade etmesine yardımcı olur.
Tetikleyicileri azaltmak
- Düzenli uyku ve öğün saatleri
- Geçişlerden önce uyarı: "Beş dakika sonra gidiyoruz."
- Seçenek sunarak kontrol hissini desteklemek
- Yorucu ortamlarda kalış süresini kısa tutmak
- Duyguları ifade etmek için kelimeler öğretmek
Toplum içinde nöbet
Markette ya da kalabalık bir yerde yaşanan öfke nöbetleri ebeveynleri utandırabilir. Bu durumda çevrenin bakışlarından çok çocuğunuza odaklanmak ve mümkünse sakin bir köşeye geçmek faydalıdır.
Kendinize dikkat edin
Öfke nöbetleri ebeveynlerin sabrını zorlayabilir. Kendinizi gergin hissettiğinizde birkaç derin nefes almak ya da güvenliği sağladıktan sonra kısa bir ara vermek, sakin kalmanıza yardımcı olur.
Ne zaman uzmana danışılmalı?
Öfke nöbetleri çok sık ve uzun sürüyorsa, çocuk kendine ya da başkalarına zarar veriyorsa ya da yaş ilerledikçe azalmıyorsa bir çocuk gelişim uzmanından ya da çocuk doktorunuzdan destek almanız önerilir.
İki yaş dönemi için iki yaş dönemi yazımızı, sınır koyma için okul öncesinde sınır koymak rehberimizi okuyabilirsiniz.
